كنده اندام نهان : به فتح كاف عربى ، دو جا جناس مضارع دارد با قولش : گند دهان : به فتح گاف فارسى . ( ( 1416 ) ) بيشه اى آمد وجود آدمى * بر حذر شو زين وجود ارزان دمى ن 266 16 - ك 100 34 بيشه : به باء عربى . ارزان دمى : يعنى اگر ز ان دم مباركى كه « نفخت فيه من روحى » . و در بعض نسخ « ز اين وجود دار آدمى » . يعنى آرايش دهندهء وجود عالم زمانى . يا دم مباركى و نفس الرحمن هستى ، مثل نسخهء اول . يعنى با خبر باش كه تو از آن وجود آرا دم و نفسى . از حقارت سوى خود منگر بسى ز انكه ممكن نيست پيش از تو كسى يا ، « آر » امر باشد يعنى از اين وجود بيار آدم عظيمى ، نه حيوانات . و « ياى » آدمى از براى تنكير تفخيمى باشد . و چون « ياء » در قافيهء مصراع اول براى نسبت يا جزء كلمه است ايطاء نخواهد بود ، چه ، تفاوت به امثال اين كافى است ، چنان كه در عربى تفاوت به تنكير و تعريف را كافى دانسته‌اند . ظاهر و باطن اگر باشد يكى نيست كس را در نجات او شكى ن ندارد - ك 100 34 ظاهر و باطن : يعنى در اول خلقت كه نفوس بالقوّه‌اند و ملكه‌ها و خوىها مستحكم نشده ، همهء نفوس متماثله‌اند . ليكن بعد از فعليت نفوس - چه در طرف مظهريت لطف و چه در طرف مظهريت قهر - متخالفه‌اند ، و هر چند نوريان باشند . مانند اصحاب يمين با مقرّبين ، و باز اصناف اصحاب يمين با يكديگر . و همچنين مردمان در مقام انسانيت بشرى امثالند ، لقوله تعالى إن نَحنُ إلَّا بَشَرٌ مَثلُكُم ( 1 ) . در مقام انسانيت ملكوتى تفاوت عظيم دارند ، مگر جانهاى شيران خدا . ( ( 1417 ) ) در وجود ما هزاران گرگ و خوك * صالح و ناصالح و خوب و خشوك ن 266 17 - ك 100 35 خشوك : به معجمتين ، فارسى ، حرامزاده . ( ( 1418 ) ) حكم خود آن راست كو غالبتر است * هم بر آن تصوير حشرت واجب است ن 266 18 - ك 100 35 حكم خود آن راست : مثل آن كه در هر مركَّب از عناصر همه هست ، و مع هذا حق تعالى ، انسان را طين بلكه تراب فرموده ، و جنّ را نار فرموده . چه ، در آن ثقيلان و بر اين خفيفان غالب است . و به اين كلام ، مولوى دفع اشكالى فرموده ، كه هر گاه كس اخلاق مختلفه داشته باشد به كدام صورت بايد محشور شود ؟ پس فرموده كه هر كدام غالبتر است مخصّص مىشود . هم بر آن تصوير : در حديث است كه يُحشَرُ النّاسِ عَلى صُوَرِ نِيّاتِهِم [ 175 ] . و در بعضى عَلى [ 175 ] وسائل الشيعة ، جلد 1 ، ص 34 : ان الله يحشر الناس على نيّاتهم يوم القيامة .

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء ابراهيم ، آيهء 11 . .